Khi tuyên bố đóng cửa
50 cửa hàng lớn và mở 100 cửa hàng có quy mô nhỏ hơn vào hôm 29/3 vừa
qua, hãng bán lẻ Best Buy dường như đã chấp nhận thực tế rằng kỷ nguyên
thống trị của mô hình “đại cửa hiệu” mà họ áp dụng bấy lâu đã tới hồi
kết thúc.


Và giờ là thời của mô hình bán lẻ dựa trên các cửa hiệu có quy mô nhỏ, hãng tin tài chính Bloomberg bình luận.

Mặc
dù các “đại gia” bán lẻ khác của Mỹ như Wal-Mart và Target vẫn đang
tiếp tục mở những cửa hiệu lớn, tất cả đều đang chú trọng nhiều hơn tới
những cửa hiệu nhỏ. Theo kế hoạch, Best Buy sẽ tăng gấp đôi số lượng cửa
hiệu nhỏ mang tên Best Buy Mobile trong thời gian từ nay tới năm 2016.
Hãng Wal-Mart sẽ mở khoảng 100 cửa hiệu nhỏ trong năm nay, còn Target
thì sẽ mở 5 điểm bán lẻ quy mô nhỏ mang tên CitiTarget.

Sau
50 năm đẩy mô hình bán lẻ quy mô nhỏ ra rìa, các “đại cửa hiệu” đang
lâm vào khủng hoảng ở Mỹ và nhiều nơi trên thế giới. Tăng trưởng kinh tế
chậm chạp khiến tốc độ tăng trưởng doanh thu của các cửa hiệu này suy
giảm, kéo tỷ suất lợi nhuận thu hẹp. Trong khi đó, người tiêu dùng ngày
càng trở nên thông thái hơn trong việc so sánh giá cả. Họ tìm đến với
nhiều cửa hàng hơn để tìm hàng giá rẻ hoặc “hàng độc” thay vì chỉ chăm
chăm mua hàng một chỗ.

“Chúng
ta đang đối mặt với những thay đổi chóng mặt. Người tiêu dùng đang cắt
giảm chi tiêu, mua nhiều hàng hóa trên mạng hơn. Bởi vậy, các hãng bán
lẻ thực sự cần phải thu hẹp quy mô cửa hàng”, nhà phân tích Natalie Berg
thuộc hãng phân tích Planet Retail tại London phát biểu.

Về
cơ bản, các hãng bán lẻ theo mô hình “đại cửa hiệu” có hai dạng, một là
các hãng tập trung vào một loại hàng hóa như Best Buy và một là các
hãng bán hàng giá rẻ như Wal-Mart và Target với số lượng mặt hàng đa
dạng hơn.

Kể từ
khi suy thoái kinh tế Mỹ nổ ra đến nay, các “đại cửa hiệu” ở nước này
lâm cảnh khó khăn. Cho tới quý tài khóa thứ ba của năm ngoái, Wal-Mart
đã chứng kiến 8 quý liền liên tiếp doanh thu suy giảm tại các cửa hiệu
có độ tuổi từ 12 tháng trở lên. Best Buy thì có 5 quý liền suy giảm lợi
nhuận trước khi báo lỗ 2,6 tỷ USD hôm 29/3 vừa rồi.

Kể
từ tháng 6/2009, thời điểm suy thoái kinh tế Mỹ chính thức kết thúc,
giá cổ phiếu của Wal-Mart tăng 26%, trong khi giá cổ phiếu của Best Buy
giảm 28%. Dù tăng hay giảm thì diễn biến giá của hai cổ phiếu này đều
thua mức tăng 39% của chỉ số Standard&Poor’s 500 Retailing Index
dành cho cổ phiếu của các nhà bán lẻ niêm yết tại thị trường chứng khoán
Mỹ. Trong cùng khoảng thời gian, giá cổ phiếu của Target tăng 48%.


hình “đại cửa hiệu” (big-box retail) ra đời tại Mỹ vào năm 1962. Đó là
năm mà Wal-Mart, K-Mart và Targett đồng loạt mở những cửa hiệu lớn bán
hàng giá chiết khấu đầu tiên. Dần phát triển lên, các “đại cửa hiệu” mới
cung cấp thêm nhiều mặt hàng với mức giá thấp để đáp ứng nhu cầu của
tầng lớp dân cư di chuyển từ thành phố tới các khu vực ngoại ô.


hình này phát triển bùng nổ vào thập niên 1990. Được tiếp lửa bởi sự
lên điểm chóng mặt của thị trường chứng khoán và hoạt động tín dụng dễ
dãi, người dân Mỹ đổ tới sống ở các vùng ngoại ô nhiều hơn và ồ ạt mua
sắm thiết bị cũng như hàng tiêu dùng cho ngôi nhà mới của mình. Sự phát
triển mạnh của thị trường địa ốc đã đưa các “đại cửa hiệu” vào một kỷ
nguyên mới. Rồi sau đó, thị trường bắt đầu xuống dốc và người tiêu dùng
thắt chặt hầu bao.

Những
yếu tố khác cũng gây trở ngại lớn cho mô hình “đại cửa hiệu”. Con cái
của thế hệ những người sinh ra trong khoảng thời gian 1946 – 1964 sau
Chiến tranh Thế giới thứ II (baby boomer) giờ đều đã trưởng thành, và
cha mẹ của họ không còn cần phải tích trữ thức ăn hay hàng hóa trong nhà
như trước. Họ kết hôn muộn hơn và thậm chí trì hoãn việc có con, đồng
nghĩa với việc ít người phải mua nhà hơn, nên nhu cầu trang hoàng và mua
sắm đồ đạc mới cho nhà cửa cũng suy giảm.

“Bây
giờ, nhu cầu đối với mô hình bán lẻ cửa hiệu lớn đang ở mức đáy”, ông
Bryan Gildenberg, nhà phân tích thuộc hãng nghiên cứu Kantar Retail ở
Massachusetts, nhận định.

Bởi
vậy, cuộc đua chuyển sang mở những cửa hiệu quy mô nhỏ không có gì là
khó hiểu. Best Buy dự kiến sẽ có khoảng 800 cửa hiệu nhỏ Mobile Stores
vào năm 2016, từ mức 305 cửa hiệu hiện nay. Đây là một phần trong chiến
lược của CEO Brian Dunn nhằm gia tăng doanh thu từ hoạt động bảo hành,
phụ kiện và kết nối giữa các sản phẩm điện thoại, máy tính bảng và các
mặt hàng điện tử khác.

Tuy
nhiên, CEO Dunn cũng khẳng định, chiến lược chú trọng hơn tới mô hình
bán lẻ quy mô nhỏ của Best Buy vẫn dành chỗ cho “đại cửa hiệu”.

“Chúng
tôi coi các cửa hiệu lớn là một phần quan trọng trong mạng lưới, bên
cạnh các cửa hiệu nhỏ. Các dịch vụ bán hàng trực tuyến và qua điện thoại
của chúng tôi cho phép khách hàng yêu cầu bất kỳ lúc nào, bất kỳ ở đâu,
với bất cứ nhu cầu nào. Tôi không cho rằng đây là sự đi xuống của mô
hình cửa hiệu lớn, mà chỉ là một lối đi đa dạng hơn trong đó diện tích
bán lẻ mà chúng tôi cần cho mỗi cửa hiệu sẽ ít đi”, ông Dunn nói.

Tương
tự, Wal-Mart cũng tỏ ra trung thành với các “đại cửa hiệu”. Năm nay,
công ty dự kiến mở thêm nhiều gấp ba số cửa hiệu nhỏ Neighborhood
Markets so với năm 2011,  nhưng vẫn mở thêm 150 cửa hiệu lớn, so với mức
122 “đại cửa hiệu” mới được mở trong năm ngoái.
“Cửa
hiệu lớn vẫn là mảng kinh doanh tốt nhất của chúng tôi. Chúng tôi sẽ
tiếp tục gia tăng sự hiện diện ở mảng này”, phát ngôn viên Deisha
Galberth Barnett của Wal-Mart cho biết.

Theo
Bloomberg, hoạt động mua sắm trên mạng ngày càng phổ biến cũng là một
nhân tố bất lợi đối với các “đại cửa hiệu”. Hưởng lợi nhiều nhất từ xu
hướng mua sắm trên mạng tại Mỹ chính là Amazon.com – nhà bán lẻ đang
“gặm” bớt thị phần của Wal-Mart, Best Buy và Target.

Theo
ông Matt Arnold, nhà phân tích thuộc công ty Edward Jones, thách thức
lớn nhất đối với các “đại cửa hiệu” hiện nay chính là việc người tiêu
dùng ngày càng tin tưởng hơn vào mua sắm trực tuyến. Để chống chọi với
thực tế này, ông Arnold khuyến nghị các nhà bán lẻ nên kết hợp chặt chẽ
giữa bán lẻ tại cửa hiệu và bán trực tuyến.

“Mặc
dù đang gặp khó, mô hình bán lẻ cửa hiệu lớn sẽ không “chết”. Họ sẽ
chuyển sang quy mô nhỏ hơn và đầu tư nhiều hơn vào bán hàng trên mạng”,
ông Arnold nhận xét.

Theo VnEconomy